NIEUW

 ACHTERHOEKS LANDSCHAP

 IDEEËN EN SUGGESTIES

| terug | 

Problematiek huidige landschap

Het landschap in de achterhoek bestaat voor een groot deel uit agrarisch gebied. Dit gebied is voor een belangrijk deel gevormd door ontginning en ruilverkavelingen in de jaren 50. Een cultuurlandschap ontstaan door menselijke activiteit op basis van toen geldende normen ten aanzien van productiviteit en efficiëntie.
Door economische ontwikkelingen (wereldmarktprijzen – wetgeving – milieueisen ) en  belijd gericht op behoud van het oude landschap is de beheerder(de landbouw) in een crisis beland. Een crisis die grote invloed zal hebben op de handhaving en verdere ontwikkeling van dit huidige landschap.
Opbrengsten staan niet meer in verhouding tot de productiekosten.

 

“HET LANDSCHAP IN DE ACHTERHOEK IS VERSLETEN”

 

Huidige maatregelen

In tijden van crisis worden vaak oplossingen gezocht die voor een deel gebaseerd zijn op nostalgisch gevoel, (vroeger was alles beter en mooier). Bekende voorbeelden zijn verschraling, teruggave van cultuurgronden aan natuur- en braak ligging.
Populaire maatregelen die bij toepassing veel geld kosten, niet alleen qua aankoop en aanleg, maar ook aan onderhoud en beheer. Geen onderhoud op deze gronden leidt op den duur tot mononatuur (eenzijdige begroeiing van berken, elzen en wilgen ).

Kosten en baten

Al deze oplossingen hebben een gemeenschappelijke deler  Ze kosten geld maar brengen relatief weinig op  Geen economisch draagvlak betekent een landschap afhankelijk van subsidiëring en dus economische welvaart.
De vraag kan zelf gesteld worden of een grotendeels beboste en natuurlijke Achterhoek wel mooi is. Is het niet zo dat het één niet zonder het ander kan? Bos en open landschap – cultuur, natuur – mooi en  lelijk.

 

Het huidige cultuurlandschap

Het kenmerkt zich door kleine soms grote rechthoekige percelen( polder landschap) onderbroken door houtsingels en boomrijen met overwegend rechte sloten voor ontwatering. Het is ontstaan door ontginning en ruilverkavelingen op basis van toen geldende normen en waarden t.a.v. productie en efficiëntie( de essentie van het landschap ).
Juist deze rechthoekige kleine percelen zijn een probleem bij het streven naar efficiëntie en productie. Metingen wezen uit dat men tijdens bewerkingen (ploegen, injecteren, oogsten) 40 tot 70% van de tijd bezig is met keerbewegingen en het bewerken van de kop en staartstukken van de akkers. Dit kost geld. Niet alleen in tijd, maar ook in productie door structuurbederf en inefficiënte bemesting .(Milieu belasting)

                                                  

Het huidige landschap verwevinggebied achterhoek 

Hieronder ziet u een  ziet u een kaart van een bestaand landschap ergens in de Achterhoek. We zien voor huidige maatstaven veelal kleine percelen verkaveld in de jaren 50 (zwarte lijntjes) Ook nu vindt er een ruilverkaveling plaats (voorstel: zie kleur percelen).We zien wel vergroting van percelen maar de vormen van de percelen zijn machinaal nog moeilijk te bewerken.
Het krijgt de uitstraling van een polder landschap.
Dit huidige landschap op deze kaart dient als uitgangspunt voor het nieuwe landschap.
De beek loop die nu hoekig door de kavels loopt vormt hier in de basis.

              Kaart 1

 

 

“HET NIEUWE LANDSCHAP”

De krachten van het gebied. 

Productiegronden
In tegenstelling tot vele E.E.G. landen zijn onze productiegronden vlak, van een goede kwaliteit en relatief makkelijk te bewerken.(Geen rots blokken en stenen.) Ook de basis voor een goede waterregulering is in hoofdlijnen aanwezig. 

Het landschap (belevingswaarde )
De kracht van het Gelderslandschap is de veelheid aan gebieden binnen een kleine schaal en de afwisseling van deze gebieden in een combinatie van cultuur en natuur.
Ze maken dit landschap tot een uniek stukje Europa. 

Het klimaat ( geld voor heel Nederland )
Het klimaat (zeeklimaat) maakt het buitengewoon geschikt voor productie van hoogwaardig gras. Dit is belangrijk als voeding bij de productie van melk. Ook zorgen de milde zomers (gemiddeld 18º C) voor een optimale productie en gezondheid van onze koeien. Bij hogere waarden (landklimaat) loopt dit net als de weerstand tegen ziektes sterk terug. Dus een economisch voordeel ten aanzien van de concurrentie op de wereldmarkt.
Ook biomassa en sierteelt producten als bloembollen gedijen prima op deze gronden en in dit klimaat. 

De basis
Bovengenoemde krachten vormen de basis voor het creëren van een nieuw landschap.

 

Uitgangspunten voor vernieuwing

A.     De oorspronkelijke geomorfologie van het landschap dient als basis voor vernieuwing. 

B.     Een goed economisch draagvlak als basis voor behoud en ontwikkeling van het gebied. Belangrijk hierbij is het streven naar efficiëntere productiegronden(de grootste oppervlakte) 

C.     Het creëren van mogelijkheden voor water retentie. 

D.     Behoud en ontwikkeling van een karakteristiek landschap, belangrijk als economisch draagvlak voor behoud en verdere ontwikkeling van toerisme. 

E.      Behoud en ontwikkeling van cultuurgoed en natuur in een betaalbare vorm. 

F.      Plek voor woningbouw en industrie met een verdraagzame verweving van landbouw, natuur, cultuur en recreatie.

Structuur en opbouw van het nieuw landschap 

De basis wordt gevormd door natuurlijke glooiingen ( Zand ruggen en beekdalen ) in het landschap.
De beeklopen krijgen weer een natuurlijk verloop (slingerend door de laagste delen) in het landschap.
Deze slingerende lijnen worden in de overgang met cultuurgronden een zacht glooiende lijn. Hierdoor krijgt de beek of sloot plaatselijk meer ruimte en kan zo dienst doen als water regulerende zone. (retentie)
Naast deze glooiende lijnen lopen de cultuurgronden. Lange evenwijdige percelen van maximaal 100 M breed en lengtes van 1 km. of meer.
Door hun afmeting zijn ze efficiënter in gebruik (minder draai en keerbewegingen ) en buitengewoon geschikt voor agro diversiteit.

Gronden die overblijven, (kleinschalige gronden) kunnen worden gebruikt  voor bebouwing (wonen en bedrijven), recreatie en kleine snippers als landschapselementen.
 

Extensiveringgebieden worden ontweken en geschikt gemaakt voor natuurontwikkeling en waar mogelijk recreatie. Beheer en onderhoud kan gerealiseerd worden middels het voorstel “Boeren voor natuur”van Alterra (auteur Anton Stortelder)
Door de nieuwe indeling kunnen sommige wegen vervallen of omgevormd worden tot recreatiezones.(voor verdere uitleg zie beschrijving “RECREATIE ZONES”)
De gebogen lijnen van beeklopen, cultuurgronden en landschapselementen en de variatie van kleinschalige gronden, extensiveringsbebieden, bos en natuur zorgen voor een karakteristiek  en rijk gevarieerd  Geldersch landschap.

 

Voor gedetailleerde info zie kaart 2
”NIEUWE INDELING ACHTERHOEKS LANDSCHAP 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  DE GLOOIENDE LIJNEN VAN EEN AKKER BINNEN EEN CULTUURZONE

 

”HET NIEUWE ACHTERHOEKS LANDSCHAP “ 

Kaart 2  (Gebaseerd op kaart 1 )

 

 Toelichting kaart 2

 ”NIEUWE INDELING ACHTERHOEKS LANDSCHAP” 

 

A.      De beekloop (geel met blauwe lijn)

De kern van het landschap
Smalle (soms brede) stroken, laag in het landschap gelegen grond, met als basis een meanderende beek of sloot en een begroeiing van kruidachtige vegetatie, met struikbeplanting en mogelijkheid voor bomen.

Bestemming:
Waterreguleringszone voor het hele gebied met plek voor natuurlijke flora en fauna.

Eigenaar
:  Waterschap
Beheer
:     Waterschap eventueel derden
Belevingswaarde
: Flora en fauna verfraaiing landschap, beschutting
Natuur
:    Ecologische zone

  

B.     Cultuurzones    ( lichtgroen gestreept )

Dit zijn lange evenwijdige percelen grond ( 500/1000m lang ) variëren in de breedte op basis van gewas en machinegebruik.
Doelstelling
: Hoogwaardige, efficiënte productiegronden bestemd voor actief agrarisch gebruik (intensieve landbouw)
Gebruikers: Landbouw, akkerbouw / tuinbouw. en energie (biomassa)
Bemesting
: Bij de huidige toepassing wordt vloeibare organische mest onder de zode geperst. In een nieuw systeem zou door middel van vergisting of persing de dikke fractie van de dunne  worden gescheiden. Deze dunne fractie kan gemakkelijk met behulp van een leiding systeem naar de cultuurzones worden gepompt. Hier kunnen elementen worden toegevoegd al naar behoefte van het gewas op dat moment. Met een bevloeiingsvoertuig kan deze tussen de planten worden gebracht.
Zo kan gedoseerd worden bemest. Uitspoeling en uitstoot worden zo tot een minimum beperkt .Ook kan het leidingsysteem gebruikt worden voor besproeiing in droge periodes.
De droge fractie kan worden opgeslagen en bacteriologisch indikken. Ze kan in het voorjaar worden toegepast bij grond bewerking, of worden verkocht als biomassa / organische mest.

Belevingswaarde:
Door gebogen lijnen behoud van beleving kleinschalig landschap.
Mogelijkheid van landschapssubsidiëring bij gebruik van gewassen met hoogwaardige landschapswaarde b.v. kleurrijke of geurende groenbemesters.

Het is even wennen maar schoonheid is ook een product waar in de toekomst voor betaald kan worden.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

                                                                         

 

 

C.     Kleinschalige gronden     ( donker groen )

Dit zijn veelal gronden deels bebouwd met als bestemming, , wonen, werken, recreatie, kleinschalige cultuurgronden en huisvesting dieren.
Intensieve veehouderij:
(in emissie vrije stallen ) Gebouwen met licht doorlatende daken waar binnen de lucht met waterfilters word gezuiverd,en dit verrijkte water in de stal met behulp van licht wordt gebruikt voor de kweek van hoogwaardige voedingstoffen. (algen)
Productie met een toegevoegde waarde. ( dierwelzijn en voeding ) Verwerking en verkoop agrarische producten met toegevoegde waarde.

Melkveehouderij:

Stalling met uitloop van koeien naar buiten op geprepareerde ondergrond of kleinschalige gronden rond boerderij.
Productie op wereldmarkt niveau (voederproductie op cultuurzones)

Kleinschalige tuinbouw
.
   (Tuinbouw in Gelderland toegenomen met 100%.)

Recreatie

Mogelijkheid voor campings, vestiging van bedrijven participerend op recreatiezones.

 

D.     Keerstroken   (lichtbruine lijnen

Dit zijn stroken grond bestemd om met machines te keren.
Ze zijn gelegen op einden van de cultuurzones aan één of weerszijde van bestaande verharde wegen. Breedte incl. wegdek ± 15 tot 20 m.
 

Constructie : Gestabiliseerde schrale grond begroeid met een kruidachtige vegetatie.
Natuur :
Kan natuurwaarde hebben maar deze is onderhevig aan gebruik grond.
Eigenaar
: Weg en berm: gemeente, overig: eigenaar cultuurzones.
Onderhoud
: Gebruiker of gemeente.
Belevingswaarde
: Door verschraling mogelijk interessante vegetatie.

 

E.     Natuureilanden – landschapselementen   (geel) 

Dit zijn kleine stukken grond die overblijven bij realisering cultuurzones. Het zijn verschraalde gronden met soms een zandheuvel,wal of kikkerpoel. Ze zijn begroeid met een kruidachtige vegetatie met binnenin struikbeplanting, een enkele solitairboom of boomgroep al naar gelang de grootte van het element.

Doelstelling: Landschapselement bestemt als rust en schuilplek voor fauna in dit gebied. (waterretetie)
Belevingswaarde
: Verfraaiing landschap, beschutting.
Onderhoud
: Onderhoud en beheer gebeurt door de eigenaar of derden.
Vergoeding
: Mogelijkheid regeling ”BOEREN VOOR NATUUR”. Alterra
auteur  Anton Stortelder.

 

F.     Bos en heide             (donkergroen met paars)
          ( Extensief gebied )
 

Dit is een bestaand natuurgebied met oude boerenhoeve en kan als zodanig gehandhaafd blijven.
Eigenaar, beheer en onderhoud : Natuurmonumenten / Het Geldersch Landschap. 

 

G.     Waardevolle oude cultuur gronden
           ( Extensief gebied )
 

Het gebied kenmerkt zich door waardevol kleinschalige cultuurgronden deels omgeven door hakhout- singels en oude hagen.
Hier is ruimte en mogelijkheid voor verschralingbeleid.

Eigenaren:
Boeren, Natuurmonumenten en Het Geldersch Landschap.
Waarde
   : Historisch,wetenschappelijk en natuurwaarde.
Beheer
    : Beperkte productie waarde (opbrengsten deels uit zie plan “BOEREN VOOR NATUUR”)
                      
Alterra auteur  Anton Stortelder.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

H.     Recreatiezones    (paars)

 Dit is een zone voor actieve recreatie. De zone bestaat uit een fiets/wandelpad met links daarvan een strook voor paardensport en rechts een brede strook ruig terrein, voor eventuele  gemotoriseerde sporten. Totale breedte variërend van 15 tot 30 m.
Voor meer informatie zie plan ”RECREATIE ZONES”. 

Tekstvak:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Recreatiezone met driepads weg in het landschap 

 

I.    Woongebieden ( Landgoederen ) 

Restgronden niet geschikt als cultuurgrond.
De percelen zijn onregelmatig van vorm en deels begroeid met bomen.
Inrichting: Leef/woon plekken gericht op de kracht van de omgeving. Mogelijkheid van aanpassing bestaande gebouwen en/of nieuwbouw landgoederen en woon klusters.
De bewoners moeten zich inpassen in de omgeving en zijn als zodanig onderhevig aan activiteiten  in deze omgeving (ploegen, bemesten, oogsten, enz.)

 

VOORDELEN NIEUW LANDSCHAP 

Het Landschap
Het polder landschap wordt vervangen door een meer oorspronkelijk landschap.

Cultuurzones
Hoogwaardige efficiënte cultuurgronden.(arbeidsbesparing  40/70% ).
Door keer zones minder structuurbederf en dus gezondere en gelijkwaardige gewassen.
Bijzonder geschikt voor toepassing van agrobiodiversiteit.
Grondprijzen rendement afhankelijke door eenzijdige bestemming (cultuurgrond )

Milieu
Minder milieubelasting door efficiënter machinegebruik
Minder of geen uitstoot/uitspoeling door efficiënter bemesting en beheersbare emissiesystemen.

Waterlopen
Door natuurlijke loop(laagst gelegen) en variabele breedtes (spaarbekken) worden sloten en beken waterregulerend.

Regelgeving
Mogelijkheid tot heldere regelgeving door duidelijke  bestemming gronden zoals cultuurzones,(gewassen)  kleinschalige gronden,(bebouwing)
Geen versnippering van landschap functies.

Natuur
Behoud en ontwikkeling van natuur in extensiveringgebieden, beeklopen (kleine verbinding zones)  kleine landschap elementen en op de brede verschraalde bermen.

Belevingswaarde
Door de gebogen lijnen en de grote variatie ontstaat er een karakteristiek landschap met een hoge belevingswaarde.

Recreatie
De hoogwaardige belevingswaarde van dit landschap in combinatie met recreatie zones creëert nieuwe mogelijkheden van recreatie die zich herkenbaar onderscheid van andere provincies.

 

Samenvatting

Door de nieuwe indeling ontstaat verweving van efficiënte cultuurgronden, recreatie, natuur en bebouwing. Een beeld dat past binnen de reconstructie van de Achterhoek.
Er ontstaat een nieuw landschap met een breed economisch draagvlak.
Een landschap met mogelijkheden voor ontwikkeling van landbouw en recreatie.
Met ruimte voor natuur en ecologie.
Een landschap met toekomst gebaseerd op efficiency, productiviteit, activiteit en schoonheid.

Pilot 

Binnen de mogelijkheden van plattelands vernieuwing zijn we opzoek naar gebieden waar als pilot het nieuwe landschap of onderdelen hiervan gerealiseerd kunnen worden. 

Pape Creavorm                                      Alterra Wageningen
Jan Pape                                                Anton Stortelder

Schuurmansweg 3a
7156 SK Beltrum
Tel 0544 350321
Email jan@papecreavorm.nl

Deze visie is geregistreerd als intellectuele eigendom
.

| terug |